organik ürünler

 

GENEL

Bitkilerde  insanlar ve hayvanlar gibi gelişmek için beslenmek zorundadırlar. Beslenme dengeli olmalıdır. Bitkiler besinlerinin büyük bir kısmını topraktan kökleri vasıtasıyla alırlar. Toprakta yetiştirilen bitkilerin ihtiyacını karşılayacak miktarda besin maddesi yoksa, gübreleme vasıtasıyla toprağa bitki besin maddesi verilmesi gerekir. Toprak eğer beslenmezse, bir süre sonra besin maddelerinin eksilmesi nedeniyle üretim azalır. Yeterli ve kaliteli ürün alabilmek için toprağın beslenmesi gerekir.

 

ORGANİK GÜBRLERİN FAYDALARI NELEDİR

• Organik gübreler bitkilerin gelişimi için gerekli besin maddelerini sağlar. Aynı zamanda toprağın yapısını tarıma uygun hale getirir. Toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini düzenler.
• Organik gübrenin toprağa verilmesi sonucu, toprağın su tutma kapasitesi artar, geçirgenliği olumlu yönde etkilenir.
• Organik gübre suyun toprak yüzeyinden bağımsızca akmasına, buharlaşmasına ve tarıma elverişli toprakları taşıyıp götürmesine engel olur. Gübreleme ile toprağın tarlada tutulması, erezyon tehlikesine karşı tedbir olarak düşünülmelidir.
• Organik gübrelerin uygulandığı topraklar daha kolay tava gelir ve işlenmesi kolaylaşır. İnce yapılı kumlu toprakların parça bağlılığını gevşetir, hava boşluklarını arttırır ve toprağa bitki gelişimi için uygun bir yapı kazandırır.
• Organik gübrelerin nemli özelliklerinden biri de zengin mikroorganzma kaynağı olmasıdır. Toprakla karıştırılan ahır gübresi, topraktaki mikroorganizma sayısını ve etkinliğini arttırır. Biyolojik değişmelerin hızlandırılmasını sağlar.
• Hayvanlar yedikleri yemlerdeki besin maddelerinin ancak %45’inden yararlanabilirler. Yemde bulunan bitki besin maddelerinin yarısından fazlası dışkı ile atılır.  Bu nedenle Organik gübreler içerdikleri besin maddelerinden dolayı, bitki içinde zengin bir besin kaynağıdır.

 

BESİN MADDELERİ NEYE GÖRE DEĞİŞİR

Organik gübrelerin içerdiği bitki besin maddeleri, elde edildikleri hayvanın türüne göre farklılıklar gösterir. Tavuktan elde edilen kümes gübrelerinin besin maddesi kapsamı, sığır ve beygirden elde edilen gübrelere oranla daha yüksektir. Genç hayvanların gübreleri azot, fosfor, potasyum ve kalsiyum gibi bitki maddeleri açısından; yaşlı hayvanlardan elde edilen gübrelere göre daha düşüktür. Çünkü; genç hayvanlar, kemik ve kas yapılarını geliştirmek için besin maddeleri ile proteinlere daha fazla gerek duyarlar ve kullanırlar.

 

ORGANİK GÜBRELERİN BİTKİLERE YARARLI OLMASI NELERE BAĞLIDIR

Organik gübre taze halde toprağa verilirse yüksek olan (C/N)  Karbon/Azot oranından dolayı bitki yararlanamaz.C/N  her durumda 30'ın altında olmalıdır.Aksi halde toprakta Kök/Bakteri rekabetine oluşur. Bu nedenle Organik gübrenin  fermantasyonu gerekir. C/N  her durumda 30'ın altında olmalıdır

Organik gübredeki Organik Madde ve Besin maddeleri kaybını önlemek için gübre tarlaya verilirken toprakla karıştırılmalıdır. Aksi halde, gübre toprak üstünde bekletilme süresine bağlı olarak değerinden çok şey kaybeder ve hem bitki köklerine ulaşması zorlaşır ve hem de topraktaki mikroorganizma faaliyetleri yeterince canlanamaz.

 

YEŞİL GÜBRE

Organik gübre girdilerinden biri de, yeşil gübredir. Yeşil gübre baklagil cinsi bitkilerden seçilir. Baklagiller havanın azotundan yararlanarak köklerinde azot depolayan ve toprağın azot bakımından zenginleşmesini sağlayan bitkilerdir.

 

KİMYEVİ GÜBRELER

Gübreler içerisinde en sıklıkla kullanılan çeşit, kimyevi gübrelerdir. Gübre bayilerinde satılan kimyevi gübreler, bileşiminde bir veya birden fazla kimyevi bitki besin maddesini bir arada bulundurur. Organik gübrelerden farklı olarak suda hızlı ve kolayca çözülürler.

KİMYEVİ GÜBRE ÇEŞİTLERİ

Kimyevi ticari gübreler içerdikleri besin maddelerine göre;

Azotlu,

Fosforlu,

Potasyumlu,

Kompoze olarak dört ana gruba ayrılırlar.

 

AZOTLU KİMYEVİ GÜBRELER

Amonyum Sülfat, Amonyum Nitrat, Potasyum nitrat ve Üre’dir.

 

Amonyum Sülfat:

Amonyum sülfat beyaz renkli ve toz şekere benzediği için halk arasında Şeker Gübre olarak da adlandırılır. Kimi zaman açık yeşil, açık mavi veya grimsi yeşil renklerde de olabilir. Bileşiminde %21 Azot bulunan Amonyum Sülfat, asit reaksiyonlu topraklarda uzun süre kullanılırsa, asitleme yapabilir. Bu nedenle Amonyum sülfat yerine Amonyum Nitrat kullanılmalıdır.

 

Amonyum Nitrat:

Amonyum nitrat, kireç ihtiva eder ve 100 kilosunda 20 ile 26 kg arasında saf azot vardır.

Üre:

Azotlu kimyevi gübrelerden Üre içerisinde en fazla Azot bulunduran gübredir. 100 kg da 45 ile 46 kg saf Azot bulunur. Suda tamamen erir ve beyaz renkli, yuvarlak tanelidir. Üre bütün bitkilere rahatlıkla uygulanır. Sonbahar, ilkbahar taban gübrelemelerinde, bitkinin gelişme dönemlerinde de kullanılabilir. Ürenin fazla verilmesi gerektiği durumlarda, verilecek miktar birkaç dozlamaya bölünerek uygulanmalıdır.

 

FOSFORLU KİMYEVİ GÜBRELER

Süper fosfat ve Triple Süper fosfat olarak iki çeşittir.

 

Süper fosfat:

Süper fosfat tane halinde ve granül grünümündedir. Açık gri veya boz renkli olan süper fosfat içerisinde %16 ile 18 oranında suda eriyebilen Fosfor asiti vardır.

 

Triple Süperfosfat:

Fosforlu gübrenin diğer bir çeşidi de Triple Süper fosfattır. 100 kg da 43 ile 46 kg arasında Fosfor asiti vardır. Kirli veya veya gri granül halindedir. Uzun süre rutubetli yerlerde saklanırsa su alarak topaklaşır ve sertleşir. Eğer topaklaşırsa bu kesekler kırılarak kullanılabilir.

 

POTASYUMLU KİMYEVİ GÜBRELER

Potasyum Sülfat ve Potasyum Nitrat olmak üzere iki çeşittir.

 

Ülkemiz toprakları genelde potasyum bakımından yeterli durumda olduğundan, potaslı gübre tüketimi de sınırlıdır. Potasyum Sülfat %48 ile 52 oranında Potasyum bitki besin elementi içerir.  Potasyum Nitrat ise %46 oranında Potasyum bitki besin elementi içermektedir.

Potasyumlu kimyevi gübreleri ancak, toprak analizi yaptırıldıktan sonra alınan tahlil sonuçlarına göre ihtiyaç olan yerlerde, uygun miktarda kullanılmalıdır. Aşırı kullanım toprakta Potasyum birikimine yol açar.

 

KOMPOZE KİMYEVİ GÜBRELER

Kompoze gübreler birden fazla bitki besin maddesini bir arada bulundururlar. Kompoze gübrenin içerisindeki bitki besin maddeleri azot, fosfor, potasyumdur. Bunlar sırasına göre: % olarak ifade edilir.

Örneğin:15-15-15 terkibindeki bir kompoze gübrenin 100 kilogramında; 15 kilo saf azot, 15 kilo fosfor, 15 kiloda potasyumoksit var demektir.